Panaeolus cyanescens, znany również pod nazwą “Hawaiian” (Copelandia Cyanescens), to jeden z najsilniejszych i najbardziej pożądanych grzybów halucynogennych na świecie. Ten niewielki grzyb o szarawych kapeluszach, rosnący na odchodach zwierząt w subtropikalnym i tropikalnym klimacie, zawiera psylocinę i psylocybinę w stężeniu nawet 2–3 razy wyższym niż inne grzyby psylocybinowe.
Najważniejsze wnioski
- Panaeolus cyanescens jest 2–3× silniejszy niż popularny Psilocybe cubensis — stężenie psylocyny 0,17–1,95% suchej masy, psylocybiny 0,16–0,98%.
- Niewielkie rozmiary — kapelusze o średnicy 0,5–2 cm, ale długie trzonki (7–12 cm). Intensywnie sinieją po uszkodzeniu.
- Szybki początek działania — pierwsze efekty psychoaktywne mogą pojawić się już po 20 minutach od spożycia.
- Występowanie naturalne — klimat tropikalny i subtropikalny, na odchodach bydła. Nie występuje naturalnie w Polsce.
- Dawkowanie wymaga szczególnej ostrożności ze względu na zmienną i wysoką zawartość alkaloidów: mikrodawka 0,2–0,5 g, średnia 1–2,5 g, duża 2,5 g+ suszu.
Nic więc dziwnego, że wśród miłośników gatunków psychoaktywnych copelandia zyskał miano “hawajskiego” - kojarzącego się z rajską wyspą i magicznymi doznaniami. Jego identyfikacja nie należy do najłatwiejszych, zwłaszcza że można go pomylić z innymi trującymi gatunkami.
Panaeolus cyanescens - Co to jest?
Panaeolus cyanescens, potocznie nazywany “Blue meanies”, co na język polski można tłumaczyć jako “niebieskie gnomy”. Gatunek ten charakteryzuje się intensywnym sinieniem po uszkodzeniu oraz wyjątkowo wysoką zawartością alkaloidów psychoaktywnych — ze względu na wysokie stężenie psylocybiny i psylocyny, gatunek ten jest szeroko opisywany w literaturze poświęconej grzybom psylocybinowym. Działanie jest szybkie i intensywne, a ze względu na trujące gatunki łudząco podobne do copelandii, ich identyfikacja musi być absolutnie pewna — błędne oznaczenie może prowadzić do poważnego zatrucia.
Historia - Panaeolus Cyanescens
Panaeolus cyanescens to niezwykły grzyb, którego historia sięga drugiej połowy XIX wieku, kiedy to został po raz pierwszy sklasyfikowany naukowo przez angielskich mykologów Berkeleya i Broome’a. Opisali oni okaz znaleziony na Sri Lance w 1871 roku, nadając mu nazwę Agaricus cyanescens. Jednak już 16 lat później, w 1887 roku, włoski mykolog Saccardo zaklasyfikował go ostatecznie do rodzaju Panaeolus, tworząc obecną naukową nazwę Panaeolus cyanescens.
Mimo to, przez długi czas powszechnie stosowano nadal nazwę Copelandia cyanescens nadaną przez Singera w 1951 roku. Obecnie jednak uznano ją za synonim i przywrócono właściwą nazwę rodzajową — Panaeolus. Historia taksonomii copelandii dobrze pokazuje, jak skomplikowana bywa mykologia: nawet eksperci przez stulecia nie mogli się zgodzić co do właściwej nazwy tego grzyba.
Uważa się powszechnie, że Copelandia cyanescens wyewoluował w Azji. Przypuszcza się jednak, że dotarł na Hawaje w XIX wieku, prawdopodobnie wraz z transportem bydła sprowadzonego z Filipin. Od tego czasu rozprzestrzenił się już globalnie i obecnie występuje w wielu rejonach świata o ciepłym, subtropikalnym i tropikalnym klimacie.
Według hipotez mykologów, gatunek prawdopodobnie rozprzestrzeniał się wraz z handlem produktami rolno-spożywczymi pomiędzy kontynentami. Obecność tego gatunku stwierdzono do tej pory m.in. w obu Amerykach, Australii, Afryce Południowej oraz w krajach Europy Południowej. Niewykluczone jest jednak, że z czasem dotrze do kolejnych zakątków świata.
Systematyka i klasyfikacja - Panaeolus cyanescens
| Domena | Eukarionty |
| Królestwo | Grzyby |
| Typ | Basidiomycota |
| Klasa | Agaricomycetes |
| Rząd | Agaricales |
| Rodzina | Bolbitiaceae |
| Rodzaj | Panaeolus |
| Gatunek | P. cyanescens |
Występowanie, gdzie rosną? - Copelandia cyanescens
Panaeolus cyanescens preferuje ciepły klimat - od subtropikalnego po umiarkowany. Naturalnie występuje w Australii, Azji Południowo-Wschodniej, Indiach, Ameryce Środkowej i Południowej oraz Afryce. Znane są także stanowiska w basenie Morza Śródziemnego.
W Polsce w naturalnych warunkach gatunek ten nie występuje — w odróżnieniu od rodzimej łysiczki lancetowatej, która rośnie w rodzimym klimacie umiarkowanym. Copelandia może jednak pojawić się wszędzie tam, gdzie rozprzestrzeniły się jej zarodniki.
Typowym siedliskiem tego taksonu są dobrze nasłonecznione murawy, pastwiska, polany, przydomowe trawniki, ogrody i parki. Występuje wyłącznie na odchodach bydlęcych lub końskich. Copelandia pojawia się także w miejscach dawnych wypasów, nawet kilka lat po zaprzestaniu hodowli zwierząt.
Okresowość owocnikowania zależy od panujących warunków klimatycznych. W klimacie tropikalnym Copelandia cyanescens rośnie przez cały rok. Natomiast w strefach o cieplejszym umiarkowanym klimacie pojawia się od wczesnej wiosny do późnej jesieni, szczególnie po obfitych opadach deszczu lub podczas podwyższonej wilgotności powietrza.
Miejsca występowania Panaeolus cyanescens są ściśle skorelowane z obecnością odchodów zwierzęcych. Gatunek ten spotkać można w okolicach farm i pastwisk, gdzie utrzymywane jest bydło lub konie.
Kraje w których występują naturalnie Panaeolus cyanescens
- Australia
- Brazylia
- Boliwia
- Bali
- Kambodża
- Kolumbia
- Kostaryka
- Fidżi
- Francja
- Guam
- Hawaje (USA)
- Indie
- Indonezja
- Włochy
- Malezja
- Meksyk
- Nowa Zelandia
- Papua Nowa Gwinea
- Peru
- Filipiny
- Portoryko (USA)
- Hiszpania
- Afryka Południowa
- Tajlandia
Morfologia i budowa grzybów - Panaeolus cyanescens
Panaeolus cyanescens to niewielkie grzyby. Ich kapelusze osiągają średnicę od 0,5 do 2 cm choć sporadycznie można spotkać nieco większe okazy. Ich kapelusze początkowo są półkoliste, a z czasem przybierają kształt lejkowaty lub delikatnie wypukły. Powierzchnia kapelusza zazwyczaj jest gładka choć czasem można spotkać osobniki lekko zmarszczone.
Kapelusze młodych osobników są koloru ochrowobrązowego, jednak z wiekiem jaśnieją przybierając barwę od białawej lub szarawej nawet po oliwkową lub płową. Miąższ tego grzyba jest blady, pod skórką zwykle nieco ciemniejszy. Charakterystyczne dla tego gatunku jest to, że po uszkodzeniu lub ucisku już w ciągu kilkunastu minut zaczyna intensywnie sinieć. Zjawisko to jest cechą diagnostyczną dla tego taksonu.
Trzon tego grzyba jest smukły i dosyć długi jak na niewielkie rozmiary kapelusza- mierzy od 7 do 12 cm długości. Mają cylindryczny kształt o grubości 2-3 mm o lekko poszerzonej nasadzie. Ich powierzchnia jest gładka, jedwabista, pokryta białawym, mączystym nalotem. Podobnie jak kapelusze, trzonki również zmieniają barwę na sine po uszkodzeniu.
Blaszki Panaeolus cyanescens są wąskie, gęste i przyrosłe do trzonka. Mają szarą, czarniawą lub fioletowawą barwę i charakterystyczny marmurkowy deseń. Krawędzie blaszek są początkowo białawe, następnie ciemnieją wraz z dojrzewaniem zarodników. Wysypują ciemnopurpurowe, prawie czarne zarodniki. Zapach owocników jest niezbyt wyczuwalny, smak łagodny, mączysty.
Panaeolus cyanescens - potencjał psychoaktywny
Grzyby Copelandia cyanescens, potocznie zwane “Hawaiian”, są opisywane w literaturze przede wszystkim w kontekście wyjątkowo wysokiego stężenia psylocybiny i psylocyny. Zawdzięczają go obecności związków chemicznych z grupy tryptamin.
Psylocybina to prolek, który w organizmie ulega przekształceniu do psylocyny — związku bezpośrednio oddziałującego na ośrodkowy układ nerwowy. Psylocyna działa jako agonista receptorów serotoninowych, głównie 5-HT2A — aktywuje je podobnie jak serotonina, wywołując zmiany percepcji, euforię, introspekcję i przeżycia mistyczne.
Zawartość tych substancji jest, jak wykazały badania, bardzo zróżnicowana. Beug i Bigwood (1982) wykazali w analizie 20 dzikich gatunków grzybów, że stężenie psylocyny w Panaeolus cyanescens mieści się w przedziale od 0,17 do 1,95% suchej masy, a psylocybiny od 0,16 do 0,98%.
Dla porównania, według tych samych badań, popularny Psilocybe cubensis zawiera zwykle 0,14–0,42% psylocyny oraz 0,37–1,30% psylocybiny. Mimo dużych wahań między okazami, Panaeolus cyanescens jest przeciętnie uznawany za 2–3 razy silniejszy od P. cubensis.
Wysokie stężenie psylocyny powoduje, że działanie tych grzybów jest wyjątkowo szybkie. Psylocyna — w przeciwieństwie do psylocybiny — działa bezpośrednio, bez konieczności metabolizacji w wątrobie, co przekłada się na szybki onset: według opisów w literaturze pierwsze efekty mogą pojawić się już po 20 minutach.
Dawkowanie - Panaeolus cyanescens
Ze względu na zmienną zawartość psylocybiny określenie dawki Copelandia cyanescens bywa kłopotliwe. W literaturze opisywane są następujące orientacyjne przedziały (wg Stametsa i innych autorów piszących o redukcji szkód):
- Mikrodawka – 0,2–0,5 g suszu. W relacjach opisywana jako działająca stymulująco, sprzyjająca koncentracji — analogicznie jak w mikrodawkowaniu psylocybiny, choć przy copelandii progi są znacznie niższe.
- Mała dawka – 0,5–1 g. Opisywane jako lekkie zmiany percepcji i stany podwyższonego nastroju.
- Średnia dawka – 1–2,5 g. W literaturze opisywana jako 4–6-godzinne doświadczenie ze zmianami percepcji, odbioru muzyki i barw.
- Duża dawka – powyżej 2,5 g. Pełne spektrum efektów psychodelicznych opisywanych w literaturze, w tym poczucie oderwania od rzeczywistości. Wymaga odpowiedniego przygotowania i bezpiecznego otoczenia.
Ze względu na szybki początek działania, z perspektywy redukcji szkód w literaturze sugeruje się stopniowe zwiększanie dawki w kolejnych próbach — zasady opisane w przewodniku po dawkowaniu grzybów psylocybinowych mają tu zastosowanie z uwzględnieniem wyższej potencji. Przy tak silnych grzybach ryzyko trudnego doświadczenia psychodelicznego jest wyższe niż przy łagodniejszych gatunkach.
Hodowla i uprawa grzybów - Panaeolus Cyanescens
Grzybnia Panaeolus cyanescens może być uprawiana w warunkach domowych w krajach gdzie lokalne prawo pozwala na kultywacje grzybów psylocybinowych. Jest to proces wymagający jałowych warunków, cierpliwości i precyzji. Podstawową metodą jest inokulacja sterylnego podłoża zbożowego lub na bazie odchodów zwierzęcych przy użyciu posiadanej hodowli grzybni Copelandia cyanescens.
W literaturze opisuje się zalety wcześniejszego zdobycia doświadczenia z łatwiejszymi w hodowli gatunkami, np. Psilocybe cubensis — szczep Golden Teacher jest najczęściej polecany na start. Po tym jak grzybnia prawidłowo się rozwinie i całkowicie przerośnie do podłoża, przenosi się ją do oddzielnej komory owocnikującej. Tam dzięki kontroli temperatury, wilgotności i napowietrzania grzybnia się rozrasta i dochodzi do wytworzenia owocników gotowych do zebrania.
Cały proces od inokulacji do pierwszych owocników Panaeolus cyanescens trwa zwykle 1,5–2 miesiące. Copelandia cyanescens rozwija się wolniej i jest bardziej wybredny niż np. psilocybe cubensis. Wymaga precyzyjnej kontroli warunków by uniknąć pleśni. Owocniki pojawiają się najszybciej w temperaturze 24-27°C przy dużej wilgotności powietrza sięgającej 90-95%.
Legalnie hodowane mogą być jedynie do celów naukowo-badawczych z zachowaniem wszelkich wymogów prawnych danego kraju.
Growkit “Hawaiian” (Copelandia Cyanescens)
Badania nad grzybami “Hawaiian” Copelandia cyanescens można rozpocząć od gotowego zestawu growkit — wśród dostępnych growkitów psylocybinowych część szczepów jest dobrym punktem startowym dla osób interesujących się biologią grzybów psylocybinowych. W zestawie znajduje się rozwinięta grzybnia gotowa do obserwacji oraz wszystkie elementy potrzebne do przeprowadzenia badań.
Suszenie i przechowywanie - Panaeolus cyanescens
Ze względu na niewielkie rozmiary grzyba oraz cienką budowę owocników, Copelandia cyanescens nie nastręcza większych trudności przy suszeniu i przechowywaniu. Aby je wysuszyć w domowych warunkach wystarczy rozłożyć pojedynczo na kartce papieru w ciepłym, suchym i przewiewnym miejscu, bez dostępu światła.
Dla równomiernego odparowania wilgoci w literaturze sugeruje się co jakiś czas obracać grzyby na drugą stronę. Można też wykorzystać suszarkę do owoców, ustawiając ją na najniższą temperaturę. Suszenie powinno trwać 2-7 dni, w zależności od warunków. Pokruszenie wysuszonego grzyba i słyszalne trzeszczenie świadczą o zakończeniu procesu.
Wysezonowane grzyby “Hawaiian” w literaturze zaleca się trzymać w szczelnych szklanych lub plastikowych pojemnikach, w suchym i ciemnym miejscu. Można dodać kapsułkę z żelem krzemionkowym, który pochłania wilgoć. Przechowywane w ten sposób mogą zachować aktywność nawet przez dwa lata. Należy jednak pamiętać, że grzyby z czasem i tak tracą stopniowo na sile działania. Dlatego im szybciej zostaną wykorzystane, tym wyższa pozostaje ich aktywność.
Status prawny i Legalność - Copelandia cyanescens
Pomimo rosnącego zainteresowania właściwościami psylocybiny, Copelandia cyanescens, podobnie jak większość grzybów halucynogennych, pozostaje nielegalny w większości krajów świata. Status prawny substancji psychodelicznych różni się w zależności od jurysdykcji — w niektórych regionach pojawiają się inicjatywy depenalizacyjne, jednak sytuacja prawna zmienia się dynamicznie.
Przed podjęciem jakichkolwiek działań z tymi organizmami należy koniecznie sprawdzić aktualny status prawny w danym kraju lub stanie. W Polsce posiadanie grzybów zawierających psylocybinę jest nielegalne.
Podsumowanie - Copelandia cyanescens
Panaeolus cyanescens (Copelandia cyanescens), potocznie zwany “Hawaiian”, to niewielkie grzyby zawierające psylocybinę, rosnące na odchodach zwierząt w klimacie tropikalnym i subtropikalnym. W literaturze opisywane jest jako jeden z najsilniejszych gatunków psylocybinowych — ze stężeniem alkaloidów 2–3 razy wyższym niż u popularnego Psilocybe cubensis.
Gatunek łatwo rozpoznać po małych, szarawych kapeluszach szybko siniejących po uszkodzeniu oraz długich, białych trzonkach. Identyfikacja musi być absolutnie pewna, gdyż copelandia bywa mylona z trującymi gatunkami. Ze względu na zmienną zawartość psylocybiny precyzyjne określenie dawki bywa trudne. Copelandia cyanescens pozostaje nielegalna w większości krajów, również w Polsce.
Źródła
- Beug, M.W. & Bigwood, J. (1982). “Psilocybin and psilocin levels in twenty species from seven genera of wild mushrooms in the Pacific Northwest, U.S.A.” Journal of Ethnopharmacology, 5(3), 271–285. DOI
- Passie, T., Seifert, J., Schneider, U. & Emrich, H.M. (2002). “The pharmacology of psilocybin.” Addiction Biology, 7(4), 357–364. DOI
- Nichols, D.E. (2004). “Hallucinogens.” Pharmacology & Therapeutics, 101(2), 131–181. DOI
- Johnson, M.W., Richards, W.A. & Griffiths, R.R. (2008). “Human hallucinogen research: guidelines for safety.” Journal of Psychopharmacology, 22(6), 603–620. DOI
- Tylš, F., Páleníček, T. & Horáček, J. (2014). “Psilocybin – summary of knowledge and new perspectives.” European Neuropsychopharmacology, 24(3), 342–356. DOI
- Carhart-Harris, R.L. & Goodwin, G.M. (2017). “The therapeutic potential of psychedelic drugs: past, present, and future.” Neuropsychopharmacology, 42(11), 2105–2113. PMC
Ten artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady medycznej ani prawnej. Status prawny grzybów psylocybinowych różni się w zależności od jurysdykcji — sprawdź obowiązujące przepisy w swoim kraju. Posiadanie grzybów zawierających psylocybinę jest w Polsce nielegalne.
